In 1793 gaat Isaac Michielse in ondertrouw met Schoontje Isaac in Amsterdam. Dit is (waarschijnlijk) het huwelijk van Isaac -Machiel- VAN DANTZIG, die in de periode 1795 - 1811 in Leiden woont en voor 1816 naar Gent verhuist.
De akte in 1793 vermeldt dat Schoontje Isaac uit Nieuwveen komt en dat de naam van haar vader Isaac Samuel is. Nieuwveen is vandaag een klein dorpje in het Groene Hart. Het ligt ongeveer 25 km ten zuiden van Amsterdam en ca. 13 km ten noorden van Alphen aan de Rijn. Nieuwveen moet ook eind 18e eeuw een klein dorpje geweest zijn, waar waarschijnlijk slechts weinig Joden woonden.
Daarom vroeg ik me af of het mogelijk was om iets meer over de Joodse families van Nieuwveen te vinden en op die manier meer over Schoontje te weten te komen. Uiteindelijk trekt de hele familie VAN DANTZIG naar Alphen aan de Rijn en Leiden. Familiecontacten in Nieuwveen zouden wel eens de eerste aanwijzing kunnen zijn voor het vertrek uit Amsterdam.
In de Groene Hart Archieven kwam ik na enig zoeken informatie tegen over Joden eind 18e eeuw in Nieuwveen. Er lijken in die periode 1790 - 1811 zeker 4 gezinshoofden aanwezig geweest te zijn. Uit aanvullende gegevens uit de omringende plaatsten in Zuid-Holland, blijkt hoe mobiel deze Joodse families waren.
De gegevens tonen dat deze families slechts korte tijd in Nieuwveen woonden om vervolgens weer in andere plaatsen in het Groene Hart op te duiken. Deze mobiliteit geeft een aardig kijkje in het leven van de mensen, maar maakt het moeilijk om Schoontje Isaac binnen een van de families te plaatsen. Het zou kunnen zijn dat zij een zuster is van Manuel Isaac, maar dan is de opgegeven naam van haar vader verkeerd. Deze zou dan Isaac Hartog hebben moeten heten in plaats van Isaac Samuel.
Hoe is het verder met Schoontje gegaan? Zij is waarschijnlijk met haar man naar Gent verhuisd en daar overleden. Misschien dat haar overlijdensakte nog extra informatie geeft, maar helaas zijn de Belgische bronnen nog niet digitaal ontsloten.
De gegevens van de vier gezinshoofden zijn hieronder beschreven.
1. Familie van Manuel Isaac
| Gebeurtenis | Gegevens | Bron | |
|---|---|---|---|
| Isaac Hertog |
Overleden 17 okt 1796 in Nieuwveen |
Hij is de vader van Manuel Isaac | Gaarder betaalde impost begraven Nieuwveen 1772-1803 |
| Begraven 18 okt 1796 in Amsterdam |
Isaac Hartog uit Nijkerk (dit lijkt een fout; moet nog nader worden uitgezocht) | De begraafboeken van Zeeburg (1714 - 1811) | |
| Manuel Isaac | Gezinshoofd | ||
| Naamsaanneming in Moordrecht (1811) | Manuel Isaac wordt Manuel Isaac Gonsenheimer Hij is de zoon van Isaac Hartog Hij heeft geen kinderen. |
||
| Overleden 26 sep 1832 in Moordrecht |
Zoon van Izak Wolf Gonsenheir en Duijfje Jacobs partner: Rebecca Abrahams 87 jaar oud |
Overlijdensakte Moordrecht, 1832, nr. 65 | |
| Anna Salomons |
Overleden 24 jan 1791 in Nieuwveen |
Zij is de echtgenote van Manuel Isaac | Gaarder betaalde impost begraven Nieuwveen 1772-1803 |
| Begraven 24 jan 1791 |
vrouw van Emanuel Isaac Nij'fehn | De begraafboeken van Zeeburg (1714 - 1811) | |
| Rebecca Abrahams | (2e) vrouw van Manuel Isaac | ||
| Salomon Manuel | Overleden 07 apr 1791 in Nieuwveen |
Zoon van Manuel Isaac | Gaarder betaalde impost begraven Nieuwveen 1772-1803 |
| Hartog Manuel |
Overleden 14 apr 1791 in Nieuwveen |
Zoon van Manuel Isaac | Gaarder betaalde impost begraven Nieuwveen 1772-1803 |
| Begraven 15 apr 1791 in Amsterdam |
Zoon van Emanuel Isaac | De begraafboeken van Zeeburg (1714 - 1811) | |
| Abraham Manuel |
Overleden 29 mei 1799 in Nieuwveen |
Zoon van Manuel Isaac en Rebecca Abrahams | Gaarder betaalde impost begraven Nieuwveen 1772-1803 |
| Begraven 29 mei 1799 in Amsterdam |
(Zoon van; dit is incorrect) Abraham Emanuel Nifehn (Deze jongen staat dus onder zijn eigen naam in het begraafboek.) |
De begraafboeken van Zeeburg (1714 - 1811) |
| Gebeurtenis | Gegevens | Bron | |
|---|---|---|---|
| Manuel Hartog | Gezinshoofd | ||
| Naamsaanneming in Moordrecht (1811) | Manuel Hartog wordt Manuel Hartog Gonsenheimer Hij is de zoon van Hartog Isaac en de neef van Manuel Isaac Hij heeft geen kinderen. |
2. Familie van Israel Polak
| Gebeurtenis | Gegevens | Bron | |
|---|---|---|---|
| Gabriël Polac |
Overleden 27 sep 1795 in Nieuwveen |
Hij is de vader van Israel Polac | Gaarder betaalde impost begraven Nieuwveen 1772-1803 |
| Begraven 28 sep 1795 in Amsterdam |
Raphael Meijer Polak | De begraafboeken van Zeeburg (1714 - 1811) | |
| Begraven 29 dec 1799 in Amsterdam |
Weduwe van Raphael Meijer Polak | De begraafboeken van Zeeburg (1714 - 1811) | |
| Israel Polack | Gezinshoofd | ||
| Besneden 13 sivan 5521 (15 juni 1761) in Amsterdam |
Jisra'el b. Refa'el b. Me'ir Polak uit Schwersenz |
Besnijdenissen en geboorten in Amsterdam, 1697 - 1811 DTB 1309, nr. 89 |
|
| Overleden 02 mei 1839 in Aarlanderveen |
Israel Polak Flesch 80 jaar oud partner: Lea Izaak Cohen |
Overlijdensakte Aarlanderveen, 1839, nr. 29 | |
| Sara Wolf Cohen | Overleden 09 mei 1821 in Aarlanderveen |
Vrouw van Israel Polak Flesch | Overlijdensakte Alphen, 1821, nr. 28 |
| Leentje Isaac van Gelderen | Getrouwd 12 mei 1822 in Alphen |
partner: Israel Polak (Israel Gabriel Polak) Flesch zoon van Gabriel Meijer (Rafael Meijer) Polak en Hanna Davids 60 jaar oud weduwnaar van Sara Wolf Cohen |
Huwelijksakte Alphen 1822, nr. 7 |
| Betje Israel Polack |
Overleden 25 dec 1794 in Nieuwveen |
Zij is een dochter van Israel Polack | Gaarder betaalde impost begraven Nieuwveen 1772-1803 |
| Begraven 26 dec 1794 in Amsterdam |
kind van Israel Raphael | De begraafboeken van Zeeburg (1714 - 1811) |
3. Familie van Roosje Eleazar
| Gebeurtenis | Gegevens | Bron | |
|---|---|---|---|
| Roosje Eleazar | Gezinshoofd | ||
| Benjamin Levie | Overleden 17 sep 1793 in Nieuwveen Begraven in Amsterdam |
Zoon van Roosje Eleazar | Gaarder betaalde impost begraven Nieuwveen 1772-1803 |
4. Familie van Samuel Arons
| Gebeurtenis | Gegevens | Bron | |
|---|---|---|---|
| Samuel Arons | Gezinshoofd | ||
| Verkoper en huurder 12 jul 1809 in Nieuwveen |
Mozes Salomon van Hes, verhuurder, verhuurt op de verkoping bij executie der goederen van Samuel Arons op 18-04-1809 te Nieuwveen, een aantal huishoudelijke goederen (in akte stuk na stuk genoemd), door hem van Hes gekocht, aan deze Samuel Arons voor de duur van 6 jaar tot 18-04-1815 toe, voor 20 gulden per jaar. | Protocollen Nieuwveen 1802-1809 | |
| Naamsaanneming in Nieuwveen (1811) | Samuel Arons wordt Samuel van Gelderen Hij heeft geen kinderen. |
Extra informatie bronnen:
- De begraafboeken van Zeeburg, door Jits van Straten, 1997, ISBN 90-803244-2-6
- Besnijdenissen en geboorten in Amsterdam, door Jits van Straten, 2004, ISBN 90-803244-6-9